Công nghệ Thông tin và Khoa học Máy tính

Điểm khác biệt giữa Công nghệ Thông tin (Information Technology) và Khoa học Máy tính (Computer Science):

CNTT: Học cách sử dụng máy tính và các giải pháp (ngôn ngữ, công cụ) để giải quyết một vấn đề cụ thể của máy tính.
KHMT: Học về nguyên lý đằng sau sự vận hành của máy tính, từ đó ngoại suy ra các giải pháp để giải quyết một vấn đề cụ thể.

KHMT tiếp cận vấn đề trong khi vẫn lưu tâm đến bức tranh tổng thể, còn CNTT thực hiện công việc ở mức độ tác nghiệp.

Ở các nước phát triển, KHMT là một ngành học chính về máy tính ở cấp đại học và trong thời gian dài, còn CNTT thường được dạy ở các trường nghề và trong thời gian ngắn. Các trường đại học ở Việt Nam chủ yếu dạy CNTT theo giáo trình KHMT nên để xảy ra sự nhầm lẫn khái niệm giữa hai lĩnh vực này.

Kính viễn vọng không gian Hubble chụp được cảnh chào đời của một ngôi sao

Nguồn: http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/12/15/epic-tantrum-thrown-by-30-octillion-ton-baby/

(Nhấn vào để xem ảnh gốc)

Năng lượng hạt nhân có an toàn không?

Chào Cecil,

Tại văn phòng của mình, hàng ngày tôi đều phải nghe bài diễn thuyết của một cá nhân về những lý do mà năng lượng hạt nhân được coi là an toàn hơn nhiên liệu hoá thạch, điện gió, và hầu như tất cả các loại năng lượng khác mà anh có thể kể tên. Trong số các khẳng định của anh ta: Tỷ lệ ung thư theo độ tuổi ở các quốc gia có cơ sở điện hạt nhân không cao hơn các quốc gia khác, mà thậm chí còn ít hơn, theo số liệu thực tế. Ukraina và Belarus, hai quốc gia chịu hậu quả lớn nhất của thảm hoạ Chernobyl, có tuổi thọ trung bình cao hơn các nước cộng hoà Xô viết cũ khác. Điện gió thải ra lượng khí nhà kính gấp 3 lần lượng khí của điện hạt nhân. Chi phí tháo rỡ một bãi tuốc bin gió đắt ngang việc tháo rỡ một nhà máy điện hạt nhân và xử lý chất thải. Tôi biết đây là một yêu cầu tầm cỡ nguyên tử, nhưng tôi muốn có cái nhìn rõ hơn về vấn đề này.

— Jason Constantine

Cecil trả lời:

Một ngày nào đó ngành năng lượng hạt nhân sẽ hiểu ra vấn đề và thuê tôi làm phát ngôn viên của họ, bởi vì tôi có độ lạc quan thực tiễn mà công việc đó đòi hỏi. Những lời trấn an mơ hồ, những lời kêu gọi bình tĩnh — việc đó là không đủ sau những gì Nhật Bản đã phải trải qua. Nếu lần sau còn xảy ra vụ tan chảy lõi lò phản ứng hạt nhân, tôi sẽ tự tin bước lên bục diễn giả và phát biểu như sau: “Xin quý vị đừng lo lắng làm gì. Nếu lịch sử là mốc đối chiếu, sẽ không có nhiều người bị chết đâu.”

Sự thật đúng như vậy. Tiếng xấu của năng lượng hạt nhân có bản chất bắt nguồn từ những trường hợp sử dụng công nghệ phân hạch vào mục đích xấu. Không có quốc gia nào phải chịu ký ức đau đớn về thảm hoạ bom than cả. Bom nguyên tử, mặt khác... lại quá nhiều. Nhưng cả trong trường hợp xấu nhất, bạn sẽ không bao giờ lãnh hậu quả tương đương với một cuộc chiến từ một tai nạn lò phản ứng.

Hãy nói về trường hợp xấu nhất – Chernobyl. Ngày nay mọi người nhớ về vụ tan chảy lõi lò phản ứng hạt nhân năm 1986 của Lò phản ứng số 4 của nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Ukraina như một đại thảm hoạ. Hừ. Nếu được xoay đúng hướng, nền công nghiệp năng lượng hạt nhân đã có thể kết chuyện với một viễn cảnh màu hồng rồi.

Các nhà hoạch định và điều hành của Chernobyl đã làm sai gần như tất cả mọi quy tắc, kết hợp giữa thiết kế sai lầm và lỗi con người. Nhà máy không có lớp vỏ bọc để ngăn phóng xạ giải phóng trong trường hợp xảy ra tai nạn. Thiết kế lò phản ứng có lỗi bất ổn trong bản chất – trong hầu hết các lò phản ứng, khi nước làm lạnh quá nhiệt và bốc hơi, công suất đầu ra giảm; còn ở Chernobyl, nước bốc hơi đồng nghĩa với công suất đầu ra tăng. Không tốt, nhưng chưa phải là thảm hoạ. Rồi, một ngày tháng 4 định mệnh, các kỹ sư làm việc ở đó đã cố ý tắt hệ thống làm lạnh dự trữ, tháo ra gần hết các thanh điều khiển, và tắt nguồn của bơm tải nhiệt chính để xem chuyện gì sẽ xảy ra...

Chuyện xảy ra là lò phản ứng bị quá nhiệt, công suất đầu ra vọt lên gấp 100 lần bình thường, và nắp lò phản ứng bật ra khỏi lõi, khiến lõi phát nổ một lần nữa và bốc cháy. Phần lõi này cháy trong 10 ngày, phun ra hàng đống bụi và khói phóng xạ. Lượng phóng xạ tương đương với 200 lần vụ thả bom Hiroshima và Nagasaki đã được giải phóng. Mưa phóng xạ rơi khắp vùng bắc bán cầu, tập trung nhiều nhất tại vài khu vực ở Ukraina, Belarus và Nga là nơi sinh sống của 5 triệu người.

Và kết quả của màn diễu hề này là gì? 31 người chết ngay sau sự cố, hầu hết vì nhiễm phóng xạ cấp tính, với một vài người trong những năm sau đó. Hơn 100 người khác bị thương tật do phóng xạ. Khoảng 6.000 trường hợp ung thư tuyến giáp được phát hiện trong cộng đồng người dân Ukraina, Belarus và Nga có độ tuổi dưới 18 tại thời điểm xảy ra tai nạn, nhiều trường hợp có khả năng bị mắc do sử dụng sữa có chứa i-ốt phóng xạ. Tuy nhiên, chỉ có 15 trường hợp tử vong được báo cáo đến năm 2005 – ung thư tuyến giáp có thể điều trị được.

Có bằng chứng cho thấy nguy cơ nhiễm bệnh bạch cầu và đục thuỷ tinh thể tăng trong những nhân viên cứu hộ bị phơi nhiễm phóng xạ nhiều hơn, nhưng không có ảnh hưởng nào khác về sức khoẻ. (Các chuyên gia dự đoán sẽ có thêm khoảng 4.000 người chết trong số 600.000 người phơi nhiễm phóng xạ ở mức độ cao nhất – tương đương với việc thêm vài phần trăm vào số 100.000 người chết vì ung thư được dự đoán trong nhóm này.) Một “vùng cấm” có diện tích khoảng 1.700 dặm vuông (4.400 km vuông) quanh nhà máy vẫn cấm người đến cư trú, 220.000 người bị di dời vĩnh viễn, canh tác nông nghiệp bị hạn chế, nhưng cuộc sống của thực và động vật hầu hết vẫn phát triển bình thường.

Chỉ vậy thôi. Thật là một cơ hội bỏ lỡ đáng tiếc. Một phát ngôn viên khôn ngoan đã có thể nói: “Các vị xem, một vụ tai nạn nghiêm trọng bậc nhất và số người chết chỉ tương đương với số vụ tử vong giao thông trong 12 giờ tại Mỹ. Nếu đây không phải là bằng chứng an toàn thì cái gì mới phải?”

Ờ, có thể tôi đùa giỡn hơi quá trớn. Nhưng, tuy tôi không có đủ diện tích chuyên mục để thực hiện cuộc so sánh hoàn tất giữa năng lượng hạt nhân và tất cả mọi thứ còn lại như anh đang mong, hãy suy nghĩ về các con số sau. Mỗi năm, trung bình có 35 thợ khai thác than bị chết và 4.000 người bị thương tại Mỹ. Ở Trung Quốc, có 2.600 thợ khai thác than bị chết năm 2009 và 3.200 người chết năm 2008. (Số người chết vì khai thác uranium tại Mỹ: 0.) Các lò đốt than thải ra lượng phóng xạ gần bằng 3 lần các nhà máy năng lượng hạt nhân. Tôi tập trung đến than vì nó là nguồn năng lượng duy nhất khác chúng ta có thể trông cậy vào việc cung cấp đủ cho nhu cầu sử dụng trong tương lai của ta; nhưng ngay cả việc sản xuất pin mặt trời cũng có gây ra chất thải độc hại.

Mấu chốt là, không có phương pháp ít rủi ro nào để làm việc này cả. Có ai muốn chết vì bị phơi nhiễm phóng xạ hay bị ung thư không? Không. Tương tự cho bệnh phổi đen.

— Cecil Adams, đăng ngày 01-4-2011

-----------------------------

Tham khảo

1. Doug Brugge và cộng sự. “Lộ trình phơi nhiễm và ảnh hưởng đến sức khoẻ liên quan đến độc tính phóng xạ và hoá học của Uranium tự nhiên: một phân tích.” Đăng trên Environmental Health 20.3 (2005): tr. 177-193.

2. Grigoriy Medvedev. “Sổ ghi chép Chernobyl,” đăng trên Novy Mir tiếng Nga, tháng 6 1989, JPRS-UEA-034-89, 23-10-1989.

3. Jamie L. DeLemos và cộng sự. “Xây dựng bản đồ rủi ro để giảm thiểu phơi nhiễm uranium tại vùng khai thác mỏ Navajo Churchrock.” Environmental Health 8 (2009): tr. 29-44.

4. Steve Fetter. “Nguồn cung uranium của thế giới sẽ được duy trì trong bao lâu?” Scientific American, 26-1-2009.

5. Vasilis M. Fthenakis và cộng sự. “Bức xạ từ vòng đời quang điện.” Environ. Sci. Technology 42 (2008): tr. 2168–2174.

6. Erica Gies. “Tấm năng lượng mặt trời liệu có phải là loại phế liệu tiếp theo không?” The Guardian: Earth Journal Thứ 6, 03-8-2010.

7. Michaela Kreuzer và cộng sự. “Hồ sơ doanh nghiệp: nghiên cứu doanh nghiệp khai thác uranium ở Đức (Công ty WISMUT), 1946–2003” International Journal of Epidemiology (2009): tr 1–8.

8. Cathy Vakil và Linda Harvey. “Ảnh hưởng của khai thác uranium và sản xuất điện hạt nhân đến sức khoẻ con người.” Tháng 5, 2009.

9. W. Vrijheid và cộng sự. "Tử vong từ các bệnh ngoài ung thư hậu phơi nhiễm ion phóng xạ mức thấp: kết quả thu được từ nghiên cứu công nhân ngành năng lượng hạt nhân tại 15 nước.” International Journal of Epidemiology (2007): tr 1-10.

Nguồn: Straightdope.com

Trên thang Fahrenheit, tại sao 32 lại là nhiệt độ đóng băng và 212 là nhiệt độ sôi? Độ 0 và 100 có ý nghĩa gì?

Chào Cecil:

Ai cũng biết độ 0 trên thang Celsius là điểm đóng băng của nước và độ 100 là điểm sôi. Tuy nhiên, ở trên thang Fahrenheit thì lại khác, 32 độ là điểm đóng băng còn 212 là điểm sôi. 

Làm thế nào mà họ có thể đặt ra những con số này? Độ 0 và 100 của Fahrenheit có ý nghĩa gì không?
- Leslie, Montreal, Quebec

Cecil trả lời:

Leslie ạ, nhiều nhà nghiên cứu đã dành cả cuộc đời của họ chỉ để trả lời câu hỏi này của bạn đấy. Đây là toàn bộ câu chuyện mà tôi có thể ghép lại được:

Daniel Gabriel Fahrenheit (1686-1736), một nhà chế tạo khí cụ người Đức, là người đã phát minh ra chiếc nhiệt kế thuỷ ngân đầu tiên dùng trong thực tiễn. Để có được một thang đo thích hợp cho thiết bị của mình, ông tìm gặp nhà thiên văn học người Đan Mạch Ole Romer, người đã phát minh ra một hệ thống đo lường riêng.

Nhưng hoá ra, đây lại là câu chuyện hai thầy bói rủ nhau đi xem voi.

Romer cho rằng điểm sôi của nước là 60 độ. Điều này ít ra cũng có lý về mặt lịch sử số học (một giờ có 60 phút, phải không nào?).

Nhưng độ 0 thì lại hoàn toàn chủ quan, nguyên tắc chính yếu là nó phải lạnh hơn nhiệt độ có thể có ở Đan Mạch. (Romer không thích dùng số âm trong sổ ghi chép thời tiết của ông.)

Ngoài nhiệt độ sôi của nước, các điểm mốc trên thang Romer là nhiệt độ đóng băng của nước, 7 1/2 độ và nhiệt độ cơ thể, 22 1/2 độ.

D.G., với tâm hồn giản dị của mình, cho rằng cái hệ thống này là đỉnh cao của sự tao nhã. Tuy nhiên, ông lại tạo ra một thay đổi hữu ích: để loại bỏ các phân số, ông nhân độ Romer lên làm 4, được nhiệt độ đóng băng 30 độ, còn nhiệt độ cơ thể là 90.

Sau đó, với lý do gì không ai có thể biết được, ông nhân tất cả các con số với 16/15, được độ đóng băng 32 và độ cơ thể 96. Còn nhiệt độ sôi thì bị bỏ quên hoàn toàn.

Sau đó, khi Fahrenheit chuẩn bị đưa thang đo của ông ra Hội Đồng Hoàng Gia Luân-đôn, là liên đoàn khoa học thời bấy giờ, ông chợt nhận thấy là nếu số 0 trên thang của ông chỉ có mỗi việc đứng ở một góc thì thể nào cũng bị chú ý. Thế là, ông ta biến tấu, đưa ra mấy lời giải thích rằng độ 0 là nhiệt độ của hỗn hợp nước đá, nước và ammonium chloride gì đó.

Tại thời điểm nào đó, Fahrenheit phát hiện ra nhiệt độ bốc hơi của nước là 212 độ. Theo thời gian điểm này thay thế nhiệt độ cơ thể, trở thành mốc trên của thang đo. Trong khi đó, theo các phương pháp đo chính xác hơn, nhiệt độ cơ thể được điều chỉnh lên mức 98,6 độ.

Như vậy, độ 100 không có ý nghĩa gì trên thang Fahrenheit, 96 đã từng có ý nghĩa nhưng bây giờ thì không, và 0 độ lạnh hơn nhiệt độ thấp nhất có thể có của Đan Mạch. Bó tay.

Nhưng để cho bạn đỡ thất vọng về Fahrenheit, chúng ta hãy xét đến Anders Celsius, người đã phát minh ra thang đo độ bách phân (0 tới 100).

Ai cũng biết thang đo của Celsius hợp lý hơn của Fahrenheit. Vấn đề là, thang đo Celsius ban đầu lấy 100 làm điểm đóng băng, và 0 làm điểm sôi. Nói cách khác, hơi ngược đời. (Thang đo được đảo lại sau khi Celsius qua đời.)

Những tay nhiệt kế học này, họ ăn phải cái gì ấy nhỉ? Chắc là thuỷ ngân.

Ờ, chắc bạn đang nhủ thầm, thú vị thật đấy. Nhưng điều tôi MUỐN biết là một câu đố vui nhiệt độ để làm kinh ngạc đám bạn của mình cơ.

Có ngay đây. Ở nhiệt độ nào thì nhiệt kế Fahrenheit và Celsius cho kết quả giống nhau? Mọi người sẽ phải nhìn bạn bằng ánh mắt khác khi bạn cho họ biết câu trả lời: âm 40 độ.

— Cecil Adams

Nếu chúng ta bị rơi vào lỗ đen thì có làm sao không? (lật lại)

Ngày 27-11-2009

Chào Cecil,

Tôi vừa đọc bài báo năm 1981 của anh về việc gì sẽ xảy ra khi Trái Đất bị hút bởi một lỗ đen. Tôi muốn hỏi là bài báo này liệu có còn hiệu lực gì với lý thuyết đương đại không?

- outlierrn, qua diễn đàn Straight Dope

Cecil trả lời:

Không nhiều. Thậm chí, theo một số ý kiến, nó còn sai bét nhè ngay tại thời điểm đó. Khi bài lỗ đen cũ của tôi được gửi lên tuyển tập kinh điển tại Straightdope.com, một nhận xét thông thường có dạng thế này: “Ừ thì bài đấy đọc cũng hay đấy, nhưng nó chả cho người đọc biết cái gì về chuyện sẽ xảy ra nếu anh ta bay vào một lỗ đen cả.”

Tôi cũng thừa nhận là mình không được 100% nghiêm túc khi trình bày về vấn đề này, và đã làm mất lòng những người đang cần một lời khuyên thực tiễn. Tuy nhiên, tôi cũng thực tế theo cách riêng của mình. Như tôi đã diễn giải một cách khá dài dòng văn tự, bạn không thể nào biết chuyện gì đang diễn ra khi bạn rơi vào một lỗ đen, vì lý do đơn giản là bạn sẽ chết rồi. Dĩ nhiên, đây có lẽ không phải là lời giải thích mà những nhà phê bình khoa học muốn nghe. Họ muốn biết trải nghiệm của bạn xét về mặt lý thuyết là gì, hoặc ít nhất là, cái xác của bạn sẽ gặp hiện tượng gì, nếu nhìn qua nhãn quan của Chúa. Sẵn lòng thôi. Sau đây là những chỉ dẫn cụ thể giúp bạn tận dụng tối đa trải nghiệm lỗ đen của mình, kể cả khi bạn thực sự sẽ không thể trải nghiệm được điều gì.

Hãy bỏ qua tất cả những siêu tân tinh, sao nơ-trôn co lại, đĩa bồi đắp, v.v. có thể xuất hiện. Tất cả những hiện tượng này đều được đề cập đến trong bài báo trước, là những hiểm hoạ kèm theo lỗ đen. Tôi không nghĩ là chúng không có điểm thú vị riêng, nhưng chúng không phải là những yếu tố thiết yếu của một lỗ đen. Bạn không muốn bị nói là bạn chỉ cách một lỗ đen có chừng này, nhưng rồi lại toi đời chỉ vì một hiện tượng tự nhiên loại thứ cấp đâu nhỉ?

Đừng lo chuyện bạn sẽ rơi mãi mãi trong lỗ đen và không bao giờ xuống đến đáy được. Tôi có nói rằng đây là một trong các khả năng. Tôi phải xấu mặt thừa nhận là mình đã sai. Sự thật, ít nhất là những điều chúng ta có thể biết về một hiện tượng mà theo định nghĩa không thể biết được, là đối với một người quan sát ở ngoài, bạn sẽ có vẻ đang rơi mãi mãi, vì lý do tôi không cần giải thích thêm. Tuy nhiên, bản thân bạn sẽ phi thẳng vào tâm theo đúng lịch trình, hoặc ít nhất, tôi nghĩ là vậy.

Cẩn thận thuỷ triều. Chúng ta đang tiến vào trọng tâm của vấn đề. Chắc bạn đã nghe nói đến sự nguy hiểm của thuỷ triều? Bạn còn chưa biết chuyện đó bẻ làm đôi đâu. Một khi bạn đã trải qua cơn thuỷ triều của lỗ đen, tôi chắc chắn là bạn sẽ không còn than phiền về bất kỳ vấn đề nào trên đời nữa. Về cơ bản nó là thế này: lực trọng trường, là lực tạo ra thuỷ triều, giảm rất nhanh theo khoảng cách. Phần của vật thể gần tâm trọng trường nhất sẽ bị kéo mạnh nhất, phần ở giữa sẽ chịu lực kéo trung bình, và phần xa nhất lực kéo sẽ là yếu nhất. Kết quả là vật thể sẽ bị kéo dài ra, như một quả bóng bầu dục. Đây là lý do mà chúng ta có hai đợt thuỷ triều mỗi ngày, ở hai phía đối diện của Trái Đất.

Nếu lực trọng trường là rất lớn, vật thể sẽ bị kéo ra rất dài, như mì sợi. Chắc bạn cũng biết điều này có nghĩa là gì, và xét về mặt sức khoẻ của bạn, nó không có lợi lắm. Sức kéo của trọng lực gây ra bởi một lỗ đen cao đến mức mà dưới tác dụng của lực thuỷ triều, từng phân tử trong người bạn sẽ bị xé nát và rút gọn thành, theo kiến thức hiện tại của tôi, các hạt quark cơ bản. Đây là cốt lõi của trải nghiệm rơi vào lỗ đen, và kết cục tất yếu của bạn.

Quên đi các lỗ sâu đục. Lỗ sâu đục là một chủ đề yêu thích của các lý thuyết gia. Chúng là những ống mỏng trong không-thời gian mà theo lý thuyết tạo ra các đường dẫn từ điểm này trong không-thời gian sang điểm khác, như trong trò chơi Cầu trượt và Cầu thang. Một lỗ đen có thể, trên lý thuyết, đóng vai trò là đường dẫn vào một lỗ sâu đục, gợi lên nhiều giả thuyết rất thú vị. Đáng tiếc là lỗ sâu đục sẽ co lại ngay khi chúng vừa thành lập, khiến chúng trở thành những công cụ phi thực tế cho du hành giữa không-thời gian. Các nhà lý luận học cũng đã có đề xuất một vài phương pháp khắc phục nhược điểm này, nhưng chúng ta không cần xem họ xây tháp ngà voi làm gì.

Hãy đâm vào lỗ đen lớn nhất mà bạn tìm thấy. Đây là bí quyết cho một kỳ lướt lỗ đen thành công, với điều kiện chúng ta sử dụng một định nghĩa rất rộng của thành công. Nếu chiếc lỗ đen đủ lớn, bạn sẽ có thể vượt qua được chân trời sự cố (hay giới hạn lỗ đen) trước khi bị lực thuỷ triều dập chết. Giả sử bạn chưa bị chết bởi một hiện tượng nào trước đó, bạn sẽ có thể lĩnh hội được, trong khoảnh khắc, đỉnh cao của thú chơi cảm giác mạnh nhất trên đời này.

— Cecil Adams

Nguồn: http://www.straightdope.com/columns/read/2909/what-would-happen-if-you-were-swallowed-by-a-black-hole-revisited

---------------------

Giải nghĩa:

* Đĩa bồi đắp (accretion disk): Đĩa bồi đắp là một cấu trúc có từ vật chất đang rơi vào và chuyển động quanh nguồn hấp dẫn, mang hình đĩa do tác động của lực li tâm.

* Cầu trượt và Cầu thang (Chutes and Ladders): một trò chơi xúc sắc của trẻ em.

* Tháp ngà voi (ivory tower): một ý tưởng hão huyền, xa rời thực tế (nghĩa đen: ngà voi là vật liệu đẹp, quý, nhưng không thể dùng để xây dựng).

Nếu chúng ta bị rơi vào lỗ đen thì có làm sao không?

Chào Cecil,

Anh trả lời hộ em mấy câu hỏi này với, nhanh nhé:

1. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu Trái Đất bị hút bởi một lỗ đen?

2. Người trần mắt thịt chúng ta sẽ có số phận như thế nào nếu chuyện đó xảy ra? Liệu chúng ta có nhận biết được nó không?

Số phận của cả nhân loại tuỳ thuộc vào câu trả lời của anh đấy!

- KC, Los Angeles


Cecil trả lời:

Bình tõm nào chú em. Theo suy đoán của các nhà khoa học thì hầu hết các lỗ đen vũ trụ đều được tạo ra từ sự co lại của những ngôi sao rất lớn – ít nhất là gấp 10 lần mặt trời. Quá trình xảy ra, chắc cậu cũng biết rồi, bắt đầu từ lúc ngôi sao bị mất hết khí, giãn ra tới kích thước của một sao đỏ khổng lồ và nổ tung thành một sao băng. Tất cả những thứ còn sót lại sau đó sẽ co lại thành một nhân rất nhỏ và rất đặc.

Tới giai đoạn sao nơ-trôn (rất rất đặc), nếu khối lượng của ngôi sao vẫn gấp 3 lần mặt trời, thì nó sẽ tiếp tục co lại tạo thành một lỗ đen, lực hấp dẫn của nó sẽ trở nên rất lớn, ngay cả ánh sáng cũng không thể thoát ra khỏi lỗ được.

Điều này sẽ không xảy ra cho mặt trời của chúng ta, nhưng đừng vội mừng. Sự sống trên một hành tinh sẽ bị chấm dứt khi nó trở thành một sao đỏ khổng lồ (hoặc sớm hơn), và đây là kết cục tất yếu của tất cả mọi ngôi sao.

Vậy giả sử bạn đang du hành vũ trụ trong chiếc phi thuyền mini, và đâm phải một lỗ đen thì chuyện gì sẽ xảy ra?

Về cơ bản, bạn sẽ bị hút vào đĩa của lỗ đen, một vòng giống xoáy nước được tạo ra bởi khí và bụi xoay quanh tâm lỗ. Càng vào gần tâm, nhiệt độ của lỗ sẽ càng tăng lên, ở cách 100 dặm, nhiệt độ đó sẽ là 2.000.000 Kelvin. Khỏi phải nói, ở nhiệt độ này thì cả bố Diêm Vương cũng phải thành bê thui, chưa kể đến các vật khác.

Thế nhưng, nếu phi thuyền của bạn có lắp một bộ điều hoà siêu vạn năng, thì sao? Chúng ta chỉ có thể đưa ra một số giả thuyết mà thôi. Theo định nghĩa của lỗ đen, tất cả vật chất của lỗ cuối cùng sẽ bị co lại thành một điểm gọi là “kỳ dị”, ở đó mật độ và áp suất là vô cùng, và không-thời gian trở nên vô nghĩa.

Một số người cho rằng khi bạn tiến gần tới điểm này thì không-thời gian sẽ co lại cho bạn, nghĩa là bạn sẽ chuyển động ngày càng chậm dần, hay nói cách khác, bạn sẽ không bao giờ tới được tâm lỗ đen mà sẽ bị rơi vĩnh viễn.

Giả thuyết thứ hai là lỗ đen đó sẽ uốn cong không-thời gian đến mức mà một “lỗ sâu đục”, hay “cầu nối Einstein – Rosen” sẽ được tạo thành. Bạn sẽ bị hút vào một đầu và nhả ra ở đầu kia, ở một nơi khác trong không gian và thời gian. Ví dụ: Matoon, bang Illinois thứ 3 tuần trước. Không đáng công sức bỏ ra, theo ý kiến của tôi.

Giả thuyết thứ ba (hơi dài dòng), như sau: vì lý do nào đó mà tôi cũng không rõ lắm, khi một lỗ đen tăng đến khối lượng rất lớn, mật độ của nó lại bắt đầu giảm đi. Nếu cả vũ trụ co lại thành một hố mun (gọi lỗ đen nhiều quá rồi), thì LĐ đó sẽ có đường kính khoảng 10 tỷ năm ánh sáng, với mật độ của khí loãng. Nếu ta theo đuổi giả thuyết này đến cùng, thì rất có thể cả vũ trụ, mà ta là một phần li ti của nó, chỉ là một lỗ đen mà thôi.

Vì vậy, theo tôi, câu hỏi tất yếu ở thời điểm này là: làm thế nào chúng ta thoát khỏi nơi đây? Phản ứng của quan chức ta trước thực trạng đáng sợ này thật đáng để lên án.

- Cecil Adams, ngày 07-08-1981

Nguồn: http://www.straightdope.com/columns/read/183/what-would-happen-if-you-were-swallowed-by-a-black-hole

-----------------------

Ghi chú (theo giải thích của sách Lược Sử Thời Gian, tác giả Stephen Hawking, dịch giả Cao Chi và Phạm Văn Thiều):

* Cầu nối Einstein – Rosen (Eistein – Rosen bridge): một ống mỏng của không-thời gian nối hai lỗ đen.

* Không-thời gian (Space-time): một không gian 4 chiều, với thời gian là chiều thứ 4.

* Kỳ dị (Singularity): một điểm của không gian tại đó độ cong của không-thời gian trở nên vô cùng.

* Lỗ đen (Black hole): vùng của không-thời gian từ đó không gì thoát ra khỏi được, kể cả ánh sáng vì hấp dẫn quá mạnh.

* Lỗ sâu đục (Wormhole): một ống mỏng của không-thời gian nối các vùng ở xa của vũ trụ. các lỗ sâu đục cũng nối các vũ trụ song song hoặc các vũ trụ sơ sinh và có thể tạo ra khả năng du hành theo thời gian.

* Tâm lỗ đen (Ground Zero)

* Sao băng, siêu tân tinh (Supernova): ngôi sao bị nổ, phát ra bức xạ ánh sáng cực mạnh.

* Sao đỏ khổng lồ (Red giant): ngôi sao lớn đã tồn tại gần nửa đời của nó và phát ra ánh sáng màu đỏ nhạt.

* Sao nơ-trôn (Neutron star): một sao lạnh tồn tại nhờ lực đẩy phát sinh từ nguyên lý loại trừ giữa các nơ-trôn.

Gần một nửa dân số Mỹ cho rằng Trái Đất trẻ hơn 10.000 tuổi?

Này Cecil, gần đây tôi có đọc một bài nghiên cứu nói rằng 45% dân số Mỹ tin là Trái Đất ít hơn 10.000 tuổi. Điều này có lẽ đã giải thích được kết quả bầu cử mấy năm gần đây, nhưng chẳng lẽ lại như vậy thật? Người Mỹ không thể nào ngu như thế được! Tôi đã thử tìm trên mạng thì được biết đây là kết quả một đợt khảo sát năm 2004. Nhưng tôi vẫn không thể tìm được một dẫn chứng cụ thể, hay nội dung bài nghiên cứu gốc đó thế nào. Liệu nó có tồn tại thật không, hay đây chỉ là tin vịt được các chuyên gia cạc cạc phát tán vậy? (Xin đừng nêu tên của tôi ra, vì nó có thể ảnh hưởng đến sự nghiệp sau này của tôi trong quân đội) - độc giả giấu tên gửi qua thư điện tử.


Cecil trả lời:

Trước khi chửi bới bọn ếch thì cậu cũng cần phải trèo ra khỏi miệng giếng đã, cóc ạ. Mặc dù có thể có chuyện một số người Mỹ tin vào thuyết "Trái Đất trẻ" (nghĩa là tuổi Trái Đất ít hơn 10.000) thật, nhưng theo tôi được biết thì đó không phải là nội dung của bài nghiên cứu kia. Chắc cậu đang nói đến bài khảo sát năm 2004 của tổ chức Gallup về "si nghĩ" rằng nhân loại mới có 10.000 năm tuổi. Họ bắt đầu chiến dịch khảo sát này lần đầu năm 1982, và một vài lần sau đó, gần đây nhất là vào tháng 5 năm 2006. Những người tham gia cuộc khảo sát có 3 lựa chọn trả lời:

* "Chúa tạo ra con người với hình dạng như chúng ta hiện nay trong khoảng 10.000 năm trở lại đây" - tạm gọi đây là quan điểm của phe sáng tạo.

* "Loài người đã tiến hoá hàng triệu năm từ các loài vật cấp thấp hơn, dưới sự dẫn dắt của Chúa" - đây là phe hữu thần.

* "Loài người đã tiến hoá hàng triệu năm từ các loài vật cấp thấp hơn, nhưng Chúa không có bất cứ một vai trò nào trong việc này" - phe tự nhiên.

Từ năm 1982 đến 2006, số người thuộc phe sáng tạo nằm trong khoảng từ 44 đến 47%, còn những người theo thuyết vô thần chỉ chiếm khoảng 9 - 13% mà thôi. Trong khi đó phe trung lập (hữu thần) lại có từ 35 - 40% số phiếu. Có thể nói không có nhiều thay đổi trong vòng 24 năm qua, nếu ta không tính đến chuyện phe tự nhiên được thêm vài lá phiếu nữa. Một số cuộc khảo sát tương tự do Trung Tâm Nghiên cứu Pew và đài NBC tổ chức cũng cho kết quả như vậy; còn nghiên cứu của đài CBS từ năm 2004 đến 2006, và của đài CNN/USA Today/Gallup năm 2005 lại nghiêng hẳn về thuyết sáng tạo, cho kết quả vào khoảng 51 - 53%.

Ở một mức độ nào đó, kết quả khảo sát còn phụ thuộc vào cách đặt vấn đề. Những người làm ở TTNC Pew nhận thấy trong khảo sát của họ có nhiều người ủng hộ thuyết tiến hoá hơn của Gallup (26% so với 13%). Lý do theo nhận định của Pew, là vì trong câu hỏi của họ không nhắc đến Chúa, còn Gallup thì có. Nhiều người vì ngại xúc phạm tôn giáo của mình nên đã chọn phương án hữu thần trung lập kia. Nhưng con số những người theo thuyết sáng tạo thì lại không thể lý giải một cách dễ dàng như vậy được. Thực tế đáng buồn là mặc dù khoa học đã đưa ra rất nhiều bằng chứng cho thấy con người có nguồn gốc từ loài vượn cổ hàng chục triệu năm về trước, nhưng gần một nửa đất nước vẫn không tiêu hoá được điều này.

Nếu cậu muốn giảng về địa phương chủ nghĩa thì đây cũng là một luận điệu thuyết phục đấy. Cuộc khảo sát năm 2005 do báo Harris tiến hành cho thấy 73% đảng viên đảng Cộng Hoà tin vào thuyết sáng tạo, đối lập với 58% của đảng Dân Chủ và 57% thành viên các đảng khác (số liệu này cao hơn bình thường có lẽ vì cách đặt câu hỏi mà tôi đã nói đến ở trên). Kết quả cũng nói là những người sống ở các bang phía Đông Bắc và phía Tây ít tin vào thuyết sáng tạo hơn những người ở phía Nam và Trung-Bắc; và những người già hơn 55 tuổi dễ tin hơn người trẻ tuổi. Cuộc bình chọn năm 1991 của Gallup lại cho thấy số người tốt nghiệp đại học - cao đẳng tin vào thuyết sáng tạo chỉ bằng một nửa những người chưa tốt nghiệp trung học. Tương tự, những người có thu nhập cao hơn 50.000 đô một năm theo thuyết này cũng chiếm số lượng ít hơn những người có thu nhập thấp hơn 20.000 đô/năm. Năm 1997, Gallup thông báo là có khoảng 5% các nhà khoa học tin vào thuyết sáng tạo; quá nhiều, hay may mà chỉ có chừng đấy, tuỳ theo cách nhìn nhận của cậu.

Vậy chúng ta so với các nước khác trong vấn đề này như thế nào? Không ổn lắm. Trong một nghiên cứu của tạp chí Science năm 2006, Hoa Kỳ xếp hạng bét trong số 34 quốc gia theo tỷ lệ người dân tin vào thuyết tiến hoá, chỉ trước Thổ Nhĩ Kỳ. Gần 40% người Mỹ được hỏi trong cuộc khảo sát chối bỏ thuyết tiến hoá, trong khi đó con số này ở các nước châu Âu và Nhật là khoảng 7 - 15%. Điều này giải thích một phần nguyên nhân trẻ con Mỹ kém Toán và các môn khoa học khác so với học sinh các nước phát triển đến như vậy, đồng thời khẳng định một chân lý vĩnh cửu: kiến thức càng tăng thì dị đoan càng giảm.

- Cecil Adams, ngày 10-11-2006

Nguồn: http://www.straightdope.com/columns/061110.html

Trái Đất lớn hay nhỏ?

Độ lớn của Trái Đất so với sao Kim (Venus), Hỏa (Mars), Thủy (Mercury) và Diêm Vương Tinh (Pluto):



So với sao Mộc (Jupiter), Thổ (Saturn), Thiên Vương Tinh (Uranus) và Hải Vương Tinh (Neptune):



Các hành tinh trên so với mặt trời:



Mặt trời so với các hành tinh Sirius, Pollux và Arcturus:



Tính thêm cả Rigel, Aldeberan, Betelgeuse và Antares: